Osmanlılarda Temizlik

hijyen nedir
Hijyen Nedir ?
11 Aralık 2017
beyaz bayrak
Beyaz Bayrak Projesi Nedir ?
11 Aralık 2017

Osmanlılarda Temizlik

Osmanlılarda Temizlik

Osmanlılarda Temizlik

Osmanlılarda Temizlik Önemi


Osmanlılarda Temizlik ; Osmanlı İmparatorluğu bu sağlık hizmeti modelinden esinlenmiş, içme suları, besin
denetimi, kanalizasyon, ölü gömülmesi ve benzeri konularla da ilgilenmiş, kurallar, tüzükler
geliştirmiştir. Bu dönemde yiyecek ve içecek maddelerinin muayene ve kontrollerine önem
verilmiş, besin maddeleri ile çalışanlar kayıtlara bağlanmıştır

Osmanlıda şehrin temizliğini, subaşının emrinde çalışan “çöpçü subaşı” yapmakta ve
denetlemekteydi. Çöpçübaşı sokakları acemi oğlanlarına temizletirdi. Bu çöpçülerin sayısı bin
kadardı ve garip kıyafetleri olup, matruş ve keçe külahı giyerdiler. Çöplük subaşısı, onlara
İstanbul sokaklarındaki bütün çöp, hayvan pisliği ve kalıntıları toplatırdı.


Evliya Çelebi’nin
anlattığına göre, sepetlerde toplanan çöpler deniz kenarlarında çamur teknelerinde ayrılır,
içinde akçe, mangır veya işe yarar başka şeyler bulunursa bunlar çalışanların olurdu. Çöplük
subaşısının denetiminde çalışan çöpçülere “çöp çıkaran” da denilmekte idi. Bu kimseler
sokaklardan geçerken “çöp çıkaran, çöp çıkaran” diye bağırırlar, arkalarında bir küfe ile
sokakları dolaşır, birikmiş çöpleri küfelerine doldurarak denize atarlardı. O devirde sanayii
artıkları olmadığı için çöpler suda erir gider deniz kirlenmezdi. Hükümet, Beyazıt,
Sultanahmet Meydanı gibi meydanları yılda bir iki defa angarya suretiyle İslâm olmayanlara
temizletilirdi. Saray ve etrafının temizliğini ise “mezbelekeşin” ismi verilen kimseler yapardı.
Çarşı temizliğinden çarşı esnafı, mahalle aralarının, meydanların, sokakların
temizlenmesinden ve mesken çöplerinin toplanmasından arayıcı teşkilatı sorumluydu.

Temizlik Önemli


Çarşı
temizliği için yapılacak harcamalar “avarız sandığı” denilen esnaf sandıklarından
karşılanıyordu. Çöpçülük ve lağımcılık gibi hizmetler Evliya Çelebi’nin naklettiğine göre
ekseriyetle Ermeni’lere gördürülürdü. Mahalle temizliği ise, İslami bir gereklilik
sayıldığından, sorumluluğu mahalle imamına bırakılmıştı.

Temizlik konusunda çok hassas
olan Osmanlı, işi kaytaran temizlikçi ve süpürgecileri kürek cezası ile korkuturdu. Çöplük
subaşıları gündüzleri kol gezerek çarşı pazarın, mahalle aralarının temizliğine dikkat etmek,
bozulmuş kaldırımları tamir etmek, harap binaları mimarbaşına haber vermek gibi görevleri
vardı.”
Osmanlılarda temizlik o kadar önemlidir ki, Osmanlıda sanayi ilk kez sabunla
başlamıştır. Sabun tarihi üzerine araştırmalar yapan değerli araştırmacımız Dr. Gülden
Sarıyıldız’ın da Osmanlılarda temizlik kavramının öneminin anlaşılması açısından önemli
katkıları vardır. Bu araştırmacımızın bilgilerinden öğrendiğimize göre; “Trablus sabunu
çiçek sabunu, misk sabunu, hünkarı sabun, beyaz ve siyah paşa sabunu, alaca sabun, kara
sabun, kokulu sabun, kandiye sabunu, Girit sabunu, arap sabunu, leke sabunu ve fes sabunu.


Bizleri Takip Etmeyi İhmal Etmeyin → Facebook    Google+    İnstagram    Twitter


 

Comments are closed.